Tadao Ando: dążenia…

czyli architekt wizjoner spotyka cierpliwego inwestora

Do 18 grudnia w Narodowym Centrum Sztuki w Tokio trwa retrospektywna wystawa poświęcona najsłynniejszemu japońskiemu architektowi – Tadao Ando.

Wystawa została przygotowana w sposób imponujący. Większość projektów została zaprezentowana w formie przestrzennych makiet. Ponadto liczne zdjęcia, opisy, szkice oraz filmy pozwalają na poznanie procesu twórczego, jak i ostatecznie zrealizowanej formy budynków. Muśnięcia ręki mistrza pojawia się tu i ówdzie – szkice, podpisy i komentarze wykonane niebieskim flamastrem przez samego Ando dodają prezentacjom ostatecznego sznytu.

Tadao Ando 4 ANDO plakat 3

Niedoskonałe domy z betonu

Ciekawym doświadczeniem było przeczytanie wypowiedzi z jednej strony architekta a z drugiej  inwestorów na temat jego pierwszych projektów, czyli domów jednorodzinnych. Budynki te (jak również wszystkie następne – znak rozpoznawalny twórcy) wykonane zostały z surowego betonu zamkniętego w geometrycznej, minimalistycznej formie. Sam autor, z perspektywy czasu stwierdza, że jego pierwsze domy nie były do końca udane i jest bardzo wdzięczny ich właścicielom, że przez tyle lat mieszkali w nich i nadal chcą tam mieszkać. W szarych betonowych ścianach trudno o przytulność i ciepło, i to w dosłownym znaczeniu.

Azuma Tadao Ando

Jedna z mieszkanek z rozbrajającą szczerością stwierdziła, że zimą musiała chodzić w narciarskich ubraniach, bo nie dało się tego domu dogrzać. Po latach zwróciła się do projektanta, żeby zaprojektował jednak termomodernizację budynku. Nigdy jednak nie żałowała decyzji, aby mieszkań w tym domu i nie wyobraża też sobie, że mogłaby żyć gdzieś indziej.

Zamysł architektoniczny a komfort użytkowania

W tym miejscu nasunęła mi się myśl, co by się stało, gdyby taki Ando urodził się w Polsce? Już na wstępie zamiłowanie do surowego betonu zostałoby ograniczone minimalnym współczynnikiem U izolacyjności termicznej ściany. Dalej – gdzie znaleźć  inwestora, który we własnym domu, sfinansowanym z własnych pieniędzy, wyrafinowaną formę i sofistyczny zamysł architektoniczny postawi ponad własny komfort i wygodę mieszkania?
A czy architektowi wolno w imię wystudiowanej formy narzucić mieszkańcowi ograniczenia użytkowe? Ilu znalazłoby się naszych rodaków tak bardzo oddanych spawie? 🙂  No właśnie.

Tadao Ando 2  Tadao Ando 3  Tadao Ando 5

Dobrze jest, gdy kościół czy muzeum, gdzie przebywamy tylko czasowo i celowo wybieramy się tam, by popatrzeć na świat z innej perspektywy, ma niezwykłą, frapującą formę, a ewentualne niedogodności użytkowe mają mniejsze znaczenie. Dom jednorodzinny to zupełnie inna historia – tutaj mieszkaniec powinien czuć się po prostu sobą, swobodnie i wygodnie – bez żadnych kompromisów.

Naturalnej wielkości makieta

Jestem wdzięczna autorom wystawy, że bez wyjazdu do Osaki udało się doświadczyć przestrzeni w osakijskim Kościele  Światła – chyba najbardziej znanym obiekcie stworzonym przez Ando. Jak? Na dziedzińcu muzeum stanęła naturalnej wielkości makieta tej świątyni. Można do niej wejść i poczuć dreszcz na plecach wywołany przez światło wielkiego krzyża wyciętego w surowej betonowej ścianie.

makieta kosciola swiatla Tadao Ando  makieta kosciola światła w Osace Tadao Ando

Polecane wystawy

Japonia to dla większości z nas odległy kierunek. Na szczęście można dotknąć zaprojektowanej przez Tadao Ando charakterystycznej betonowej ściany, znaczonej okrągłymi odciskami płyt szalunkowych, także w Europie. W tym celu należy udać się w podróż na brzeg starej Wenecji, gdzie w Dogana da Mar – zabytkowym budynku byłego morskiego urzędu celnego mieści się obecnie galeria sztuki współczesnej Punta della Dogana. Kontrastowe zestawienie formy i materii nowoczesnej z tradycyjną nie musi się podobać, ale na pewno zapada w pamięć, wywołuje emocje i dyskusje a zdaje się, że w sztuce właśnie o to chodzi.

Wkrótce nastąpi też otwarcie w Paryżu zmodernizowanego pawilonu Bourse de Commerce, gdzie na podobnej zasadzie jak w Wenecji, do wnętrza historycznego, bogatego w detal architektoniczny budynku wstawiono betonową, geometryczną formę tworząc nową jakość wnętrza. Prace budowlane właśnie się kończą a muzeum otworzy drzwi zwiedzającym w 2019 roku.